Elimize bir kamçı alalım. Bu kamçıyı sopasından hızla aşaği-yukarı sallayalim. Sopaya baglı sicim (S) cizerek kuvvetle sallanir ve sicimin en uç noktası’nın ani bir ileri fırlama hareketi yaptigini hissedersiniz.

Sicimin ucundaki bu kuvveti her kamçıyi salladıginiz da hissedersiniz. Binayi bir sicim gibi düşünursek, yer hareketi oldugunda(deprem) bina da soldan saga aynen kamci sicimi gibi sola saga (S) seklinde sallanir(periyot, mod). Ve aynı kamçı siciminin ucundaki kuvvet gibi, binanin en üst noktasinda(en ust kat döseme üst kotu) kamcilama kuvveti okuşur. Bu depremin etkisidir ve yer hareketi neticesinde oluşur. Eger siz bu binayi esdeger deprem yüku yöntemi kullanarak cözüyorsaniz tepedeki bu kamcilama kuvvetini de bina üst noktasina etkitmelisiniz. Zaten kamçilama yükü TBDY2018 de de yer almaktadir. Şimdi kamçilama yükü nasil hesaplanir sayisal bir örnekle açıklayacağım:

7 katlı bir yapi düşunelim.
Rijit bodrum kat yok.
Kat yuksekliği 3.m
Bir kat ağırlığı 400 ton.
Perdeli/cerceveli yuksek sünek betonarme
ZC zemin
R=7
D=2.5
Konut I=1

Deprem tehlike haritasindan baktım
Ss=0.950
S1=0.300

Zemin etki katsayilari(tablo 2.1 ve tablo 2.2)
Fs=1.2
F1=1.5

SDS=Ss x Fs=0.950 x 1.20= 1.140
SD1=S1 x F1=0.300 x 1.50=0.450

TA=0.20x(SD1/SDS)=0.20x(0.450/1.140)=0.079

TB=0.450/1.140=0.395

Tx=bina periyodu
Tx=Ct x Hn^(3/4….(denklem 4.27)
Tx=0.07 x 21^(3/4)=0.687 saniye

Tx > TB……..0.687>0.395

Sae= SD1/T = 0.450/0.687=0.655

Ra=R/I…(Tx>TB oldugundan)
Ra=7/1=7

SaR=Sae/Ra=0.655/7=0.0936

Yapi kutlesi=m= 400×7=2800 ton.

Vt=yapidaki toplam deprem kuvveti(taban kesme)

Vt=m x a=m x SaR=2800 x 0.0936=262.08 ton

Yani yapiya 262.08 ton deprem kuvveti etkiyecek.

Kamcilama kuvveti yani N’inci kat tepesine etkiyen kuvvet=Vn
Yapi kat sayisi=N(N=7)

Vn=0.0075 x N x Vt
Vn=0.0075 x 7 x 262.08
Vn=13.760 ton.

Yani yapi nin en ust kat doseme seviyesine 13.760 ton yatay kuvvet etkiyecek. Bu buldugumuz kamcilama kuvveti.

Yapiya etkiyen toplam deprem kuvveti Vt=262.08 ton idi. Bunun 13.760 ton kismi kamcilama kuvveti. Geriye kalan kuvvet 262.08-13.760=248.320 ton
Bu 248.320 ton toplam 7 kat’a pay edilecek ve en ust kata gelindiginde de sadece en ust kata kamcilama yüku olan 13.760 ton ilave edilecek…

(Sadece kamcilama yükü hesaplandi, baska tahkik yapilmadi, islem hatalarini kontrol ediniz)

Ahmet CELIKKOLLU
Insaat Muhendisi
ESKISEHIR
0545 4019515

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.