Esnek temel eğilebilir, zeminin şeklini alabilen temeldir.Rijit temel ise nispeten eğilmeyen, zeminin şeklini almayan sert temeldir.Bir temelin esnek mi yoksa rijit mi olduğunu temel tipi, temel şekli ,zemin cinsi belirlemez.Oysa çoğu mühendis, rijit temel ve esnek temelin temel tipleri ile alakalı olduğunu sanır.Mesela radye temellerin rijit temel olduğunu, sürekli temellerin yada tekil temellerin esnek temel olduğunu düşünürler.Oysa bu yanlıştır.Rijit radye temel olabileceği gibi, esnek radye temel de olabilir.Rijit ve esnek kavramları için komplex düşünmeye gerek yoktur son derece basit düşünmek gerekir.Eğer mühendis radye temel kalınlığını 30 cm planlamışsa esnek bir radye temel yapmış olabilir.Bu temelin Temel yüksekliği düşük olduğundan eğilip bükülmesi kolaydır.Aynı radyenin kalınlığını mühendis 100 cm planlamışsa bu yakdirde rijit temel yapmış olur.Bunu gibi 40 cm yüksekliğinde temel kirişlerinden oluşan bir sürekli temel esnek temel sayılabilirken , 100 cm yüksekliğinde sürekli kiriş kalınlığına sahip temeller rijit temel sayılabilir.

 

Bu yazılanlardan sonra aklımıza şu soru gelebilir :Rijit temel olsa ne olur, esnek temel olsa ne olur ?Sonuçta ne olursa olsun yük /alan zemin gerilmesini vermiyor mu ?Bu ifade tam yanlış bir ifade olmasaolanak tanır.da , doğruda değildir.Esnek bir temeldeki taban basıncı ile, rijit bir temeldeki taban basıncı aynı şekilde oluşmaz.Siz mühendis olarak her ne kadar , rijit temeldede, esnek temelde de yükü alana bölerek zemin gerilmesini buluyorda olsanız, sizin bu şekilde hesaplamış olmanız tabanda hesapladığınız şekilde taban gerilmesi(zemin gerilmesi) olacagı anlamına gelmez.Esnek temelde , zemin kesitleri arasında bir yardımlaşmadan söz edilebilir.En azında esnek temel bu yardımlaşmaya olanak tanıyan bir temel türüdür.Esek temel gerilme büyüklüğüne göre zeminin şeklini almaya çalışır, eğilir , bükülür.Bu yardımlaşma neticesinde temel tabanındaki gerilmeler nispeten uniform oluşur.Oysa rijit temellerde, temel zeminin şeklini almaz.Dolayısıyle temel zeminin yatay kesit boyunca birbirine yardımı olmaz.Bu yüzden rijit temellerin altındaki taban gerilmeleri birbirinden farklıdır, uniform değildir.Bazı noktalarda taban gerilmesi ortalama gerilmenin üzerinde(ortalama gerilme=yük / alan) , bazı noktalarda ise ortalama gerilmenin altındadır.Yani siz rijit bir temel oluşturmuşsanız, ve zemin gerilmesini yük /alan formülünü uygulayarak bulmuşsanız, bilinizki bu gerilmenin aşıldığı noktalar temel altında mevcuttur.Tabii ki bu gerilmenin altında değerlere sahip noktalarda mevcuttur.

 

Yeri gelmişken , derin temel ve sığ temel kavramını açıklayarak yazıyı bitirelim.Çünkü çevremde gördüğüm mühendislerde sığ temel ve derin temel kavramlarını karıştırmakta.Derinliği 1 metre, 2metre olan temeller sığ temel, derinliği 5 metre, 6 metre olan temeller derin temel demek değildir.Sığ temel ile derin temel kavramlarının anlamı bu değildir.Sığ temel demek, tekil temel, sürekli temel, radye temel demektir.2 metrede de sığ temel olur, 6 metredede sığ temel olur.Kazık temeller, kesonlar ise derin temel kavramını oluşturur…..

 

Ahmet ÇELİKKOLLU

İnşaat Mühendisi

ESKİŞEHİR

2 YORUMLAR

  1. TEMELDE ZIMBALAMA ETKİSİNİ AÇIKLARMISINIZ NE GİBİ ÖNLEMLER ALMALIYIZ? TEMELDE ZIMBALAMA YAPAN KOLON ÇEVRESİNE ZIMBALAMA DONATISI MI ATMALIYIZ YOKSA TEMEL YÜKSEKLİĞİNİMİ ARTIRMALIYIZ

    • MERHABA

      ZIMBALAMA ETKİSİ BASİTÇE ŞUDUR:

      TEMELE BASAN KOLONDA, NORMAL KUVVET FAZLA OLDUĞUNDA, KOLON TEMELİ YIRTARAK AŞAĞI İNER.

      TEMELDE ZIMBALAMA ETKİSİ DOĞALDIR.ÖNEMLİ OLAN BU ETKİNİN HESAPLANMASI VE TEDBİRİNİN ALINMASIDIR.ZIMBALAMA KUVVETİ BUYUKSE, ZIMBALAMA ÇEVRESİ KURTARMIYORSA(ZIMBALAMA KUVVETİ VE CEVRESİNİN NASIL HESAPLANACAGINI BİLDİĞİNİZİ VARSAYIYORUM O YÜZDEN AÇIKLAMADIM) YAPMANIZ GEREKEN TEK BİR ŞEY VARDIR. O DA TEMEL KALINLIĞINI ARTIRMAK.DONATI KOYARAK,ZIMBALAMA DONATISI KOYARAK ZIMBALAMA ETKİSİ ALINAMAZ.ZATEN TEMELDE ZIMBALAMA DONATISI İLE ZIMBALAMA ETKİSİNİ ALMAK YASAKTIR.TEMEL KALINLIĞINIZ DİREK BETON HESABI İLE ZIMBALAMAYI ÖNLEMELİ.

      AHMET ÇELİKKOLLU
      İNŞAAT MÜHENDİSİ
      ESKİŞEHİR

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.