Ulaşım insanların ve eşyaların bir yerden bir başka yere herhangi bir vasıtayla taşınma şekline denir.

Ulaşım planlamalarında çoğu kez güncelleme ve yeniden değerlendirmeye gereksinim duyulur. Kentsel ulaşımda en çok düzeltme-yenileme gerektiren durum, karşılaşılan trafik tıkanma ve darboğazlarının nasıl minimize edilebileceği konusudur.

Planlama

Öncelikle saatlik-günlük trafik sayım ve anketleriyle insanların kentsel seyahat başlangıç-varış noktaları ve seyahat sebepleri elde edilmelidir. Pik seyahat süreleri, dolayısıyla gecikmeler tespit edilmelidir. Daha önce yapılmış araştırma ve planlamalar gözden geçirilmelidir. Planlama revizyonu sırasında ayrıca gelişime etki eden faktörlerin, kentin coğrafi yapısının, kentsel nüfus yoğunluk artışlarının, istihdam verilerinin, mevcut yolların, kentsel arazi kullanımının, taşıt sayısı ve kullanımındaki artışların, kitle ulaşımı dahil olmak üzere ulaşım imkanlarının, seyahat hatlarının, uç ve aktarma tesislerinin, trafik kontrol özelliklerinin, kentsel bölge (zon) sınıflarının dökümü (envanter) ve analizlerinin olması gereklidir.

İyileştirmeye yönelik çözümde öncelikle toplu taşım alternatifleri ve seçenekleri dikkate alınmalıdır. Mevcut ve gelecekteki sistem performans düzeyleri belirlenmelidir. Mevcut sistemle farklı ulaşım şekilleriyle, çevreyle, arazi kullanımıyla bütünleşmesi (entegrasyonu) göz önüne alınmalıdır.

İnsanların hedeflerine zamanında ulaşabilmeleri için minimum gecikme ve seyahat süresini sağlayacak bir ulaşım altyapısı var mı yok mu, altyapı var ancak yeterli değilse nasıl yeterli hale getirilebileceği, örneğin ek trafik şeritleriyle rehabilite edilerek – rahatlatılarak, raylı sistemler, basit-karmaşık (kompleks) kavşak çözümleri vb. maliyetleriyle birlikte araştırılmalıdır.

Bütün alternatiflerin, senaryoların karşılaştırılması sonucunda tek en uygun (optimum) çözümün yeni bir güzergah üzerinde yol yapımı olabileceği ortaya çıktığı takdirde yapılması gerekenler şunlardır:

Çevresel Etki raporu hazırlanmalıdır. Diğer alternatiflerin çevre etki değerlendirilmeleri ile karşılaştırılmalıdır.Rapor olumsuz çevre etkilerini giderecek önlemleri de içermelidir. Rapor olumsuz ise proje unutulmalıdır.

Fizibilite Etüdü ile yarar/maliyet oranı hesaplanmalı, belirlenmelidir. Önce yolun kapasite, hız, seyahat süresi ve trafik hacmi belirlenir. Avan (ön) proje ile yatırım maliyeti ve risk analizi ile birlikte matematik modelleme ve bilgisayar programlarıyla trafik akış projeksiyonları (ileriye dönük kestirimleri) çıkarılır. İşletme maliyetlerine, zaman, yakıt ve amortisman (aşınma, yıpranma payı) tasarrufuna, arazi sahipliliğine, kamulaştırma maliyetine, tahsis gereksinimlerine, çevrenin yeniden oluşumu ve modernizasyonuna, yeni alanların gelişimine, gayrimenkul gelişimine, yeni konutların, işyerlerinin ve ticaret merkezlerinin oluşumuna, yaşam kalitesine katkı sağlayıp sağlamadığına vb. ye bakılarak yolun yapılabilirliğine karar verilir.

Tasarım

Trafik etütleri sonucu şerit sayısı, trafik ve emniyet, katılma, ayrılma şeritleri, refüj (orta kaldırım), kaldırım, park genişlikleri, projeksiyonun gerektirmesi halinde ileride yapılacak genişleme dikkate alınarak yol toplam genişliği belirlenir.

Trafik etütleri sonucunda mevcut yol ve caddelerle kesişmelerdeki kavşak tipleri, bağlantı yol ve kolları belirlenir tasarımları yapılır.

Trafik etütleri, nüfus yoğunlukları, anketler sonucu yaya alt/üst geçit yerleri belirlenir ve projelendirilir.

Yüksek dolgu yerine viyadük, yüksek yarma yerine tünel alternatifleri araştırılır, karşılaştırılır. Sondaj, araştırma çukuru, laboratuvar deneyleri, şev stabiliteleri, dolgu, yarma ve sanat yapılarının zeminleri tahkik edilir, gerek görülmesi halinde istinat duvarı, kazık, zemin ankrajları vb. projelendirilmeleri yapılır.

Varsa üst-alt geçitler, tünel, köprü ve viyadüklerin sismik veriler de dikkate alınarak statik hesap ve detay projelendirilmeleri yapılır.

Meteorolojik veriler elde edilerek menfez ve drenaj projeleri hazırlanır.

Trafik etütlerine göre yol üstyapı kalınlıkları ve tasarımları, beton sınıflarına göre karışım oranları belirlenir.

Eğim, kübaj hesaplarıyla düşey profil tayin edilir.

Yolun standardına göre aliynman çatı formunun, kurbların, deverlerin belirlenmesinden sonra plan ve profili ve enkesitleri çizilir.

Aydınlatma, trafik ışık, yatay ve düşey işaretlendirme, tel çit, peyzaj uygulama projeleri hazırlanır.

Dolgu, yarma miktarları ve taşıma mesafeleri hesaplanır, gereken durumlarda ariyet ocakları ve kazıdan çıkacak malzeme depo yerleri belirlenir.

Uygulama projesi tamamlandıktan sonra kaynak bulunduğu takdirde ihale için keşif cetveli, şartnameler hazırlanır. Kamulaştırma yapılır ve/veya arazi sahibi kamu kuruluşuysa tahsis, kullanım izni alınır.

Yapım başlangıcı

İşi alan yüklenici ya da emanet ekibi ilk olarak “İş Programı”, nakit akış cetveli ile birlikte kullanacağı makine donanımı, malzemeleri, istihdam edeceği ekipleri ve beyaz yakalıları, organizasyon cetvelini vb. içeren “Kalite Kontrol Programı” hazırlar. Her yeni iş kalemine başlamadan önce “Yöntem Belirtme” (Method Statement) dokümanı hazırlar. Bunları İdare ve/veya Kontrollük birimine sunar, onaylatır.

Hattın aplikasyonu yapılır, röper sigortaları betonlanır, şev kazıkları çakılır, yol enkesit sınırı işaretlenir.

Bu sınırların dışına kesinlikle çıkılamaz.

Mevcut ağaçlar, değerli bitkiler işaretlenir, pusula ile yönleri belirlenir, proje üzerine kaydedilir.

Emniyet Planı ve Trafik Yönetim planı hazırlanır. İnşaat sırasında mevcut yollarda trafik kısıtlamaları dahil ne gibi önlemler alınacak, nerelere hangi işaretler konacak, kamyonlar hangi güzergahları kullanacak, doğacak çamur ve toz gecikmeden nasıl temizlenecek, çıkacak su nasıl uzaklaştırılacak, işçi, mühendis ve 3. Şahısların emniyetleri nasıl sağlanacak anlatılır ve projelendirilir. Gerek varsa servis yolları projelendirilir. Bunlar İdare/İşveren ve/veya Kontrollük birimine sunulur, onaylattırılır.

Önceden tespit edilen ağaç ve bitkiler kökleriyle sökülür, yeni yerlerine taşınır ve yerleştirilir.

Bu sırada yetkili Çevre ve Emniyet Mühendislerinin gözetiminde ve kontrollüğünde inşaat alanında bulunan hayvanların yuvalarının tahrip olmamasına mutlak özen gösterilir, gözlem altında yuvalarını terk etmeleri sağlanır.

Bütün bunlardan sonra inşaat makineleri ve kamyonlar inşaat sahasına girer ve bitkisel toprağın sıyrılıp depolanmasını içeren saha temizliği ile işe başlanır.

Yapım

Muz cumhuriyetlerinde bunların pek azı yapılır, hatta hiçbiri yapılmaz; klasik yöntem olan ‘hababam sistemi’ geçerli olur. Doğrudan yolun yapımına başlanır…

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.